زوانو ژیوای

زوانو ژیوای: به‌رویرو زینه‌یاد محه‌ممه‌د مسته‌فازاده‌ی

وه‌ختێو باس جه‌ ئه‌هه‌مییه‌ت و ئێژایی که‌ره‌سه‌و هه‌رمانێوی یا به‌رنامه ‌و هه‌ده‌فیوی که‌رمێ یام ئه‌گه‌ر گه‌ره‌کما بۆ ئا چێوا ئه‌زمه‌ که‌رمێ و سه‌نجنمێشا مشیۆم وه‌ڵێنه‌ په‌یمانێوما هورچنیه‌ بۆ تا بتاومێ به‌ پاو ئا په‌یمانانه‌ مه‌زه‌ننه‌ و به‌رئاوردما تاقی که‌رمێوه‌ و به‌ غه‌ڵت نه‌لمێ وه‌ڵێوه‌. ئه‌گه‌ریچ به‌ رای لاره‌ره‌ لوایبیمێ متاومێ به‌ یاوه‌ری په‌یمانه‌که‌یما هورگێڵمێوه‌ سه‌رو رای راسێ. دیارا گرد چێڤوو ئێنسانی به‌ ژیوایشه‌وه‌ مه‌عنا مدۆنه‌ و ژیوایچش سه‌رو نیازه‌کاشه‌وه‌ مه‌رزیانه‌ره‌. هه‌ر پاسه‌ چنی به‌ گا ئارده‌ی و لابه‌رده‌ی د‌رۆسو نیازه‌کان بیه‌‌ی ئینسانی مه‌عنا گێرۆ به‌ وێشه‌وه‌؛ په‌وچی متاومێ واچمێ په‌یمانه‌که‌ما "ژیواو ئێنسان" یا. زوانیچ وێش یۆ جه‌ گه‌وره‌ته‌رین که‌ره‌سه‌کاو ژیوایا چوون چنی ئێنسانی مژیڤۆنه‌ و به‌رز و نزم بۆڤه‌ و حه‌تا برێو جاریچ داریۆڤه‌و و تا مه‌رزو مه‌رده‌ی و نه‌مه‌نه‌ی ملۆره‌ وار به‌ڵام دیسان هۆرزوڤه‌. شکه‌ش نیه‌نه‌ چنه‌ به‌ نه‌بیه‌ی زوانی قه‌ره‌تێوی گه‌وره‌ مه‌ینه‌ دلێ ژیواو ئینسانی، قه‌ره‌تیێو که‌ به‌ هیچ ده‌سینێو یاگێش په‌ر نمه‌بوڤه‌. چوون برێو ئه‌رکێ بنه‌ره‌تیێ ته‌نیا به‌ زوان بریا راوه‌ و به‌ زوان زیننێنێ! په‌وکی به‌ نه‌بیه‌و زوانی کریۆ واچمێ: ئێنسان جه‌ ئینسان بیه‌ی وه‌زۆره‌ وار.

سه‌رچه‌مه‌:

زوانو ژیوای، محه‌ممه‌د مسته‌فازاده‌، وه‌ڵاوگه‌و ئه‌وین ی، مه‌ریوان، 1391 روجیاری.

نویسه‌ر، بنه‌ره‌تمج و سه‌رقافڵه‌دارو ئه‌ندیشه‌ و ئه‌ده‌بیاتو ئاروینو هۆرامانی

مه‌رگت دێوه‌لوول خه‌مان دێونان

بونیادی خه‌رمان عیرفان شێونان

جه‌ دیده‌ و ده‌ماخ، جه‌ گوش و گه‌رده‌ن

دووریت نمه‌ز کام زامدارته‌ر که‌رده‌ن

خێڵ خانه‌ی مه‌ینه‌ت یه‌ند ئاما و شییه‌ن

وه‌ سه‌فحه‌ی دڵدا سۆهان ساو بییه‌ن

مه‌وڵه‌وی تاوه‌گوزی

محه‌مه‌د مسته‌فازاده‌

 بنویس، په‌یجوریکار، ئه‌ره‌نیه‌‌ر، بنه‌ره‌تمج، په‌یام ئاوه‌ر و سه‌رقافڵه‌دارو ئه‌ندیشه‌ و ئه‌ده‌بیاتو ئاروینو هۆرامانی.

جه‌ ئه‌دابیه‌و 1 ترازیێ 1349 ر‌وجیاری. نودشه‌

کوچی دمایی 26 ئارگاو 1391 روجیاری. مه‌ریوان

به‌رویرێ:

1 - زوانی هۆرامی و دنیای مودێرن

2 – نامه ‌نویسته‌ی به‌ زوانی هۆرامی

3 - زوانو ژیوای

واته‌ و په‌یامی تاریخی بنویسو گه‌وره‌و هۆرامانی محه‌مه‌د مسته‌فازاده‌:

بنویسمێ به‌ زوانی هۆرامی، بوانمێوه‌ به‌ زوانی هۆرامی که‌ ئاڵاو قه‌ڵه‌می نه‌بڕیه‌ینه‌ باڵاو هیچ مێلله‌تێویه‌ره‌.

ئه‌خلاقی کانتی

ده روێ وه‌ڵێ مه‌رگو حه‌کیمی گه‌وره‌ی ئاڵمانی یانی ئیمانوئل کانت، دوکته‌ره‌که‌ش لوا په‌ی یانه‌یشا. فیلسوفی قه‌دیمساڵ پانه‌یچوه‌ که‌ که‌وته‌بێ یاگێ و چه‌مێش که‌محوکمێ بیێبێنێ به‌ ئێحترامشوه‌ هورئێستوه‌ پای. دوکته‌ره‌که‌ په‌نه‌ش ناوه‌ش بێ و لو‌مه‌و ئا کاریشه‌ که‌رد و ئادیچ جوابشه‌نه‌ ماچو: "هه‌ڵای حێسو ئینسانیه‌تی دلێ منه‌نه‌ نه‌مه‌رده‌ن".

سه‌رچه‌مه‌:

گریز از آزادی، اریک فروم، ترجمه‌: عزت الله‌ فولادوند، نشر مروارید، تاران 1385 روجیاری.

هه‌میشه‌ شاهێدو دنیای

په‌ی فروغ فه‌روخزادێ، شاعێره‌ی جوانه‌مه‌رگه‌ و گه‌ورێ ئێرانی.

هێشتای هه‌ر باوڕ نمه‌که‌روو. هه‌رچه‌نه‌د خه‌یلێوه‌ن شێعرێوه‌م جه‌ ئادێ نه‌وه‌نێنه‌وه‌ به‌ڵام باوڕم هه‌ن که‌ شێعره‌و وێش ماچونه‌ و به‌ وێش ئێدامه‌ مده‌ونه‌. ئێدا‌مه‌ده‌رو وێشه‌نه‌. ئه‌چاگه‌وه‌ که‌ ئاده‌نه‌ تا ئیگه‌ که‌ ئێمه‌نمێ. ئێمه‌ که‌ مه‌نێنمێوه‌. تا نه‌وینمێ و نمه‌وینمێ. نه‌ مدیه‌یمێ و نه‌ شایه‌تی یا شه‌هاده‌ت مده‌یمێ. شێعره‌و‌ ئادێ به‌ڵام شێعره‌و شاهێد بیه‌ی و چه‌مدارای بێ. ئاده‌ به‌ ده‌ورانو وێش شایه‌تی دێنه. شایه‌تی به‌ ئا ویه‌رده‌و ئێمه‌، ئارو ئێمه‌، ئی روانه‌، ئیسه‌، ئیسه‌ که‌ مه‌شه‌کا حوجره‌داری په‌سپه‌سه‌کوڵێ مه‌که‌را و په‌سپه‌سه‌کوڵێ دلێ وه‌شی موجه‌سه‌مه‌ بیه‌یشه‌نه‌ ویه‌ردێنه‌وه‌. دروس پسه‌و ئی روانه جه‌ ده‌وره‌و وێشه‌نه‌ یانی هیزی ئه‌جوت رێک په‌ی ده‌وره‌و ئێمه‌ یانی ئارو شایه‌تی مده‌ونه‌. شاعێری روشنوین هه‌میشه‌ شا‌هێد و چه‌مدارو دنیاین. ده‌ی ئه‌یکه‌ی ئی دنیای په‌ی شاهێدی و چه‌مداری، شایه‌تی مده‌ونه‌؟ جوابو ئی په‌رسێ "پول سالانیه‌" کێ مده‌ۆوه‌؟ ئی خێتانه!‌؟

زه‌مانیه‌ فره‌ بێ تا یاوایبێنمێ به‌یوی. ئاده‌ شونه‌و‌ هامڕایه‌ره‌ خولیای خو‌لیێوه‌. هامرایه‌ و پیاو ژیوای. نه‌بێ.

ئێمه‌ یاوایبێنمێ به‌یوی. هاڵیانو یوترینی بێنمێ، هاڵیانو یوترینی نه‌بێنمێ. ئاده‌ شێعرو شاهێد بیه‌ی واچێ و من به‌ شێعره‌ شایه‌تی دێنا. من و ئاده‌ هه‌ردوی شاهێدو مه‌رگیش بێنمێ پانه‌یچوه‌ که‌ هێشتا چێویه‌ ئه‌پاجوره‌ جه‌ مه‌رگی نه‌زانێمێ.

سه‌رچه‌مه‌:

چهره‌ پنهان حرف، یداڵڵه‌ رویایی، ئینتشارات نگاه‌، تاران، 1391 روجیاری.